کشاورزان با استفاده از انواع ابزارهای هوشمند کشاورزی، کنترل بیشتری بر فرآیند پرورش و رشد به دست آورده اند و آن را قابل پیش بینی تر کرده و کارایی آن را بهبود می بخشند، بدیهی است برنامه ریزی مناسب در جهت توسعه این نظام تولید با توجه به شرایط ویژه آن نیازمند شناخت عوامل و محدودیت ها و دارای نقاط قوت و ضعف و فرصت هایی در توسعه کشت هستند، توسعه گلخانه های هوشمند در سال های اخیر به طور روزافزون مورد توجه قرار گرفته است.
به گزارش پایگاه خبری طبیعت گردشگران، کشاورزی و غذا به عنوان صنعت محرک اساسی برای رشد اقتصادی و کاهش فقر در بسیاری کشورها از جایگاه قابل توجهی برخوردار است و در این میان کشت های گلخانه ای با توجه به فراهم نمودن شرایط مصنوعی تولید و خنثی کردن عوامل محیطی اهمیت ویژه ای در پیشبرد فرآیندهای توسعه کشاورزی دارند این صنعت در چند دهه گذشته دستخوش تغییرات فراوانی در حوزه فناوری شده است و تغییرات اقلیمی و کمبود منابع، نیاز به این فناوری ها را دوچندان کرده است.
از این رو کشاورزان پیشرو برای حفظ جایگاه خود در بازار، مجبور به استفاده از فناوری و نوآوری به منظور افزایش کارایی و انعطاف پذیری تولید شده اند یکی از جدیدترین مباحث این حوزه فعالیت های مبتنی بر اینترنت اشیا است که اندازه گیری پارامترهای محیطی و مکانیکی را به کمک پردازش های رایانه ای به راه حل های کاربردی تبدیل می کند کشاورزان با استفاده از انواع ابزارهای هوشمند کشاورزی، کنترل بیشتری بر فرآیند پرورش و رشد به دست آورده اند و آن را قابل پیش بینی تر کرده و کارایی آن را بهبود می بخشند، بدیهی است برنامه ریزی مناسب درجهت توسعه این نظام تولید با توجه به شرایط ویژه آن نیازمند شناخت عوامل و محدودیت ها و دارای نقاط قوت و ضعف و فرصت هایی در توسعه کشت هستند، توسعه گلخانه های هوشمند در سال های اخیر به طور روزافزون مورد توجه قرار گرفته است، زیرا این فناوری روش های کارآمدتر و سازگار با محیط زیست را برای رشد محصولات ارائه می دهد .
به طور کلی می توان گلخانه های هوشمند سازه هایی هستند که از فناوری های پیشرفته مانند حسگرها، کنترل کننده ها، محرک ها، هوش مصنوعی و سیستم های رباتیک برای نظارت و تنظیم شرایط محیطی داخل گلخانه در جهت رشد بهینه گیاه استفاده می کنند به کاربردهای اینترنت اشیا در سنجش پارامترهای مختلف مانند رطوبت، سطح محل و مواد مغذی آب، اسیدیته و مقدار هدایت الکتریکی، دما، شدت نور، سطح دی اکسید کربن و مقدار حشره کش ها یا آفت کش ها اشاره کرده اند این پارامترها از طریق سنسورهای مختل کنترل می شوند تا اطلاعات مفیدی جهت تشخیص زودهنگام و تصمیم گیری های بهینه در گلخانه های هوشمند ارائه نمایند به بررسی کاربردهای مبتنی بر اینترنت اشیا در گلخانه های هوشمند پرداخته اند و فرصت های این فناوری در محیط کشاورزی تأکید می کند.
استفاده از فناوری گلخانه هوشمند سبب ایجاد تحول در بخش کشاورزی و افزایش چشمگیر بهره وری می شود
مطالعات متعددی نقاط قوت هوشمندسازی در طراحی گلخانه ها را معرفی کرده اند به عنوان مثال معیارهای طراحی و مدیریت گلخانه های هوشمند را بررسی کرده و یک مدل بهینه برای سناریوهای مختلف ارائه داده اند و چهار هدف شامل به حداکثر رساندن عملکرد محصولات، به حداقل رساندن مصرف انرژی، به حداقل رساندن مصرف آب و به حداقل رساندن انتشار گازهای گلخانه ای مد نظر قرار گرفته است
استان اصفهان با شرایط اقلیمی و منابع خاص جنبه نوآورانه مضاعنی پیدا می کند گلخانه های هوشمند می توانند مزایای متعددی را برای کشاورزی به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک مانند استان اصفهان، جایی که کمبود آب، تخریب خاک و تنوع آب وهوا چالش های مهمی را برای تولید محصولات زراعی ایجاد می کنند، ارائه دهند بنابراین، انجام یک تحلیل راهبردی از توسعه گلخانه های هوشمند در استان اصفهان برای ارزیابی پایداری و رقابت پذیری آنها اهمیت است استان اصفهان با قدمتی طولانی در عرصه کشاورزی، به تولید میوه و تره بار شهرت داشته و استفاده از فناوری گلخانه هوشمند در این استان، قابلیت ایجاد تحول در بخش کشاورزی و افزایش چشمگیر بهره وری را دارد.
استان اصفهان در بخش کشاورزی با داشتن حدود 568 هکتار اراضی کشاورزی و 6 میلیون واحد دامی درمجموع حدود 6.6 میلیون تن تولید محصولات کشاورزی داشته که حدود 5 درصد از تولیدات کشاورزی کشور را تشکیل می دهد در زمینه تولید محصولات باغی استان اصفهان در تولید میوه های دانه دار نظیر سیب، گلابی، به، انار، بادام، زعنران و گیاهان دارویی در مقایسه با سایر استان های کشور رتبه های 2 تا 5 را دارد در تولیدات گلخانه ای نیز این استان چهارمین تولیدکننده محصولات گلخانه ای است این استان 33.12 درصد از محصولات گلخانه ای کشور را تأمین می نماید گلخانه های استان اصفهان از واحدهای پیشرو در عرضه استفاده از تکنولوژی محسوب می شوند .
در حال حاضر، توسعه گلخانه های هوشمند به عنوان یکی از راهکارهای مدیریت بهینه منابع آب و خاک و کاهش هزینه های تولید و افزایش بهره وری در بخش کشاورزی مورد توجه قرار گرفته است استان اصفهان به عنوان یکی از مناطق مهم کشاورزی کشور، با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوایی خاص خود، دارای ظرفیت بالایی برای توسعه گلخانه های هوشمند است .
توسعه گلخانه های هوشمند سبب افزایش تولید، کیفیت و سودآوری می شود
توسعه گلخانه های هوشمند در استان اصفهان می تواند تولید، کیفیت و سودآوری محصولات را افزایش داده و در عین حا مصرف آب، اثرات زیست محیطی و ریسک تولید را کاهش دهد با این حا ، توسعه گلخانه های هوشمند در استان اصفهان نیازمند غلبه بر چالش ها و محدودیت هایی مانند هزینه بالای سرمایه گذاری اولیه، پیچیدگی فنی، نیاز به تعمیر و نگهداری، وابستگی به عوامل خارجی مانند تامین برق و اتصالات به اینترنت است . توسعه گلخانه های هوشمند در استان اصفهان توجیه پذیری بالایی برای افزایش بهره وری، کاهش هزینه های تولید و توسعه اقتصادی داراست با این حال ، برای دستیابی به این هدف ها باید به مسائل مهمی مانند کمبود دانش فنی،مشکلات مالی، معضلات قانونی، نظام های کشاورزی سنتی و نگرانی های زیست محیطی توجه شود با افزایش تمرکز بر آموزش و دانش فنی، تأمین منابع مالی و استناده از تکنولوژی های جدید، می توان به بهبود وضعیت گلخانه های هوشمند در استان اصفهان دست یافت و در نتیجه، به افزایش بهره وری و توسعه اقتصادی کشور کمک کرد و توسعه گلخانه های هوشمند در مناطق مختلف داشته باشند و نتایج آن را در اختیار برنامه ریزان قرار دهند.
سید محمد موسوی
مشاور رئیس سازمان و مدیر روابط عمومی سازمان جهاد کشاورزی استان اصفهان/ دکترای علوم ارتباطات اجتماعی
Dr.mousavi2017@gmail.com